ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Atina'daki Pnyx'te Batı'nın geleceğini anlattı

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio çarşamba günü Atina'daki Pnyx'te geniş kapsamlı bir konuşma yaparak, antik Yunan mirasından yola çıkarak Batı dünyasının değerlerini, zorluklarını ve geleceğini ele aldı. Akropolis'in eşliğinde konuşan Rubio, Batı uygarlığının tarihsel temellerini, ulusal bağlılığı, özgürlüğü ve güçlü bir transatlantik ittifakın önemini anlattı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Pnyx'teki konuşmasının tam metni:

Dünyanın her yanında büyük harabeler vardır. Bunların çoğu, tarihin kendini tükettiği yerlerdir: canlı hafızanın çoktan ötesine geçmiş uzak kültürlerin kalıntıları.

Ama Akropolis başkadır.

Binlerce yıldır, arkamda duran yapıyı inşa eden uygarlık Batı dünyasının hayal gücünü kendine bağladı. Devlet adamlarımızın, sanatçılarımızın, filozoflarımızın kuşakları ona baktı — hayranlıkla baktılar, dehşetle baktılar.

Zaman zamanla duyuları köreltme eğilimindedir: büyük zaferler ve yıkıcı yenilgiler, ders kitabında bir dipnota, öğrencilerimizin ezbere öğrenip unutacağı bir ayrıntıya dönüşür gibi olur. Ama antik Yunanlar hafızamızda neredeyse mistik bir yer tutar. Bizi tekrar tekrar kendilerine çağırırlar.

İsa'dan 480 yıl önce Kserkses'in orduları bu kente varıp kutsal yerlerini ateşe verdi. Atinalıların çoğu o sıralarda gemiyle yakın bir adaya tahliye olmuştu. Ama küçük bir grup evini terk etmeyi reddetti. Bunun yerine Akropolis'in kayalık kalesine barikat kurup olağanüstü bir son direnişe kalkıştılar; uçurumlardan aşağı dev taşlar yuvarlayarak Pers işgalcilerini püskürttüler ve dönemin en büyük imparatorluğunu günlerce uzak tuttular. Sonunda üstün geldiler. Persler tapınakları yağmaladı, mabetleri yaktı, Akropolis'i yerle bir etti. Ama Atinalılar döndüklerinde eski Akropolis'in kırık kalıntılarını toplayıp ayakta durduğu tepenin altına gömdüler. Onlarca yıl sonra da Perikles döneminde Partenon'u inşa ettiler .

Ondan bu yana 25 asır geçti. Partenon'un gölgesinde imparatorluklar yükseldi ve çöktü. Onu yapanların soyundan gelenler — Atina ve Roma'nın oğulları — uygarlıklarını dünyanın en uzak köşelerine kadar taşıdı.

Amerika cumhuriyetinin, şimdi durduğum yerin tam karşı yakasında kuruluşundan iki buçuk asır sonra — bugün o cumhuriyetin Dışişleri Bakanı olarak, Yeni Dünya'ya İspanya'dan göç etmiş yerleşimcilerin bir torunu olarak — burada, hiçbir zamanın aşındıramayacağı, hiçbir mesafenin silemeyeceği bir borca tanıklık etmek için duruyorum.

Amerika'nın, ülkemizin tarihi antik dünyanın parmak izleriyle kaplıdır. Yunanistan, hükümetimizin mimarisine kelimenin tam anlamıyla kazınmıştır: yükselen sütunlarda, kubbelere ve başkentimizdeki anıtlarda. Anayasamızın doğduğu kent — Philadelphia — bizzat Yunanca bir addır.

Ülkemi kuranlar sizin bize miras bıraktığınız bu birikime hayrandılar. Tarihi olağanüstü derecede iyi biliyorlardı — tarihteki özgün yerlerinin fazlasıyla farkındaydılar — ama hiçbir çağ antik dünya kadar ilgilerini ve hayal güçlerini çekmedi. Federalist Yazılar'da en çok atıf yapılan yazarın bir Aydınlanma filozofu ya da siyaset kuramcısı olmadığını öğrenen pek çok kişi şaşırır. Hayır, Federalist Yazılar'da en çok atıf yapılan yazar, Yunan ve Roma'nın büyük adamlarının biyografilerini yazan Yunanlı Plutarh idi.

Antik Yunan'ın Amerika'nın Kurucuları'nın fikirleri üzerindeki etkisi hakkında — bu arada onlardan önce gelen tüm Batılı filozoflar ve devlet adamları için de — çok şey yazıldı ve söylendi. Çoğumuz temel tarihi biliriz. Atina bize demokrasiyi verdi. Platon ve Aristoteles bize Batı felsefesini verdi. Hukuk, erdem, yurttaşlık ve cumhuriyetçi yönetim fikirlerimiz Yunan şehir devletlerinde şekillendi. Siyaset dağarcığımızın büyük bölümü — demokrasi, tiranlık gibi sözcükler, "siyaset" sözünün kendisi — burada doğdu.

Bunların hepsi doğru. Ama bu yere borçlu olduklarımız — Amerikalılar ve Batılılar olarak — aslında çok ama çok daha derindir. Bu kurumlar ve fikirler, antik Yunanlarda gördüğümüz daha temel niteliklerin dışa vurumuydu; herhangi bir siyasal sisteme ya da kurama indirgenemeyen nitelikler.

Burada, Atina'da, Batı'yı tanımlayacak tüm asıl niteliklerin ilk kez tam anlamıyla vücut bulduğunu gördük: amansız bireysellik ve bitmeyen hırs; cesur keşif ve icat; keşfe, maceraya, riske ve şöhrete duyulan özlem. Dünya ve onu işleyen ilkeler hakkında doymak bilmez bir merak, doğanın gizemlerini öğrenme ve kozmosun sırlarını kavrama açlığı. İmkânsızlık fikrine tahammülsüzlük, tüm sınır ve engellere karşı huzursuzluk, bilinmeyenin derinliklerine bakma çabası.

Bunlar yalnızca belirli bir felsefe okulunun formülleri ya da ilkeleri değildi. Bir halkın karakteriydi — geleneklerinde, öykülerinde, hayal güçlerinde; yurttaşlarından bekledikleri niteliklerde; uğruna yaşadıkları, savaştıkları ve öldükleri şeylerde ifadesini bulan bir karakter.

Onları tanımak kendimizi tanımaktır.

Bu yerde filizlenen şey, cehaletin, karanlığın ve uzaklığın insanın zihninden sakladığı her şeyi ortaya çıkarma isteğiydi. Yunanlar yalnızca tarihi şekillendirmediler; Yunanlar bize tarihin kendisini verdi. Birçok antik uygarlık hakkında bildiklerimizin büyük bölümü neredeyse tamamen Yunan kaşiflerin ve tarihçilerin kayıtlarından gelir; bu kaşif ve tarihçiler yalnızca kendi halklarının tarihini yazmakla kalmadı, dışarı çıkıp dünyanın dört bir yanındaki yabancı halkların ve kültürlerin destanlarını gözlemleyip kaydettiler.

Başkaları içe bakarken, Yunanlar ilgisini dışarı yönlendiren ilk halk oldu; alışılmadık ve yeni olan her şeyi görmenin heyecanını ve şerefini kovaladılar. Batı'yı başkalarının yapamayacağı şeyleri yaratmaya ve inşa etmeye iten işte bu nitelikti; istikrarın ve geçim derdinin hayatın en yüksek hedefi olduğu pek çok kültür ve uygarlıktan bizi ayıran özellik.

Ama Yunanlardan miras aldığımız yalnızca bilinmeyeni keşif hırsı değil; bilinmeyenin bilinebileceği inancıdır. Dünyanın çizilebileceği, ölçülebileceği, haritalanabileceği ve anlaşılabileceği güveni — ve kozmosun belirli temel yasalarca yönetilen rasyonel bir düzeni olduğu, insanların gözlemleyebileceği ve zihnin kavrayabileceği yasalar.

Batı zihninin temeli buydu: matematiğimiz, bilimimiz, tıbbımız. Felsefemiz, ahlakımız ve dinimiz. İsa Mesih'in müjdesinin Avrupa'da verimli toprak bulmasına ve büyüyerek Hristiyanlığın imparatorluğuna dönüşmesine yol açtı. Hristiyan ilahiyatının zenginliğinin — Augustinus'un, Aquino'lu Thomas'ın ve tüm doğal hukuk geleneğinin — temeliydi.

Yalnızca ortak bir kültürle değil, ortak bir antropolojiyle — insan ve evrendeki yeri konusunda ortak bir bakışla — nitelenen bir uygarlık doğurdu. Onun soyundan gelenler yalnızca doğal düzen fikrini değil, erdeme dair özgün bir anlayışı; kader ve alın yazısına dair; doğruluğa, iyiye ve güzele dair; insanların nasıl yaşaması gerektiğini buyuran bir düzene dair; gayret gösterilecek nesnel ölçütler ve ideallere dair anlayışı paylaşacaktı.

Antik Yunanlar için üstünlük arayışı insanın varoluşunun ilkesiydi. Tüm sivil yaşamı yarış, hırs, rekabet üzerine kurdular: felsefe ve şiirde, heykel ve dramada, atletizm ve sanatta, savaşta ve devlet yönetiminde. Klasik Yunan kenti büyük adamların kendilerini sınaması ve kanıtlaması, bitmeyen mücadeleyle potansiyellerini bileyerek en iyi, en güçlü, en güzel olmaya, kusursuzluğa her seferinde biraz daha yaklaşmaya çalışması için bir arenaydı.

Modern kulaklara az önce anlattığım bu yaşam tarzı tuhaf gelebilir; hatta acımasız bile gelebilir. Günümüzdeki birçok ideolojinin ideali açıkçası, riskin ve başarısızlığın olmadığı, zaferin şeremi de yenilginin utancı da bulunmayan kusursuz bir güvenlik dünyası haline geldi. Günümüzde çoğu zaman aşağı doğru inşa ediyoruz. Standartlarımızı kimsenin kaybetmeyeceği şekilde tasarlıyoruz; en kötüsünün konforunu, en iyisinin potansiyelinden daha çok dert ediyoruz. Aramızdaki en seçkin şeyleri sıradanlığın, vasatın rehinesi yapıyoruz.

Partenon'u yapanlar yukarı doğru inşa ettiler. Hayatta en yüksek ve en soylu idealin herkesi geride bırakmak, her konuda en iyi olmaya çalışmak olduğunu savundular. Antik Yunan şehir devletleri şiddetli tutkuyla, rekabetle, hiziple, çatışmayla doluydu. Ama ayırt edilme uğrundaki bu sürekli mücadeleden sanatın ve felsefenin ve siyasal ile düşünsel enerjinin büyük doğuşu çıktı; Akdeniz'in bir kentler topluluğunu dünyanın en büyük uygarlığının beşiğine dönüştürecek olan doğuş.

Antik Yunanların dediği gibi thumos — tutkunun, gücün, cesaretin, gururun ateşi — büyük uygarlığın kalbidir. Ve onsuz? Uluslar savaşma, mücadele etme, hayatta kalma iradesini yitirir.

Bugün Batı'nın büyük bölümü bu niteliği unuttu. Zamanla biz Batılılar bizi seçkin kılan şeylerden utanır olduk. Başarılarımızın bizi dünyanın geri kalanından ayırmasından rahatsızlık duyduk. Refahımız bir şekilde suçluluk kaynağına dönüştü. Büyüklüğümüzü hak ettiğimize ve kazandığımıza inanmayı bıraktık.

"Milliyetçilik" sözcüğü kirli bir kelime oldu. Anıtlarımızı yıktık; kendi tarihimizi mahkûm ettik. Pek çok yerde çocuklarımıza miras alacakları ülkelerinden utanmayı öğrettik. Bu süreçte sınırlarımızı açtık, sanayimizi dışarı taşıdık, silahlı kuvvetlerimizin çürümesine izin verdik.

Ve geçen her yıl egemenliğimizin daha fazlasını dışarı devretmiş gibi göründük; kararlarımızı denetimimizin çok ötesindeki küresel bürokrasilere aktardık.

Ama başkaları bizim bıraktığımız boşluğu — zayıflığımızdan doğan boşluğu — doldurmaya fazlasıyla hazırdı. Batı'nın güveni sarsıldıkça düşmanları ve rakipleri daha iddialı hale geldi, bizim yerimize kendi zenginliklerini ve kendi güçlerini inşa ettiler.

Ve bugün bir yol ayrımındayız. Çünkü önümüzdeki on yıl ve vereceğimiz kararlar gelecek yüzyılın hikâyesini yazacak. İzleyeceğimiz yol, Batı'nın dünyanın başında yerini koruyup korumayacağını ya da çürümenin, köleliğin ve gerilemenin geleceğine boyun eğip eğmeyeceğini belirleyecek. Ya şimdi harekete geçmeyi seçeceğiz ya da hiç seçme hakkını kaybedeceğiz.

Trump yönetimi altında Amerika Birleşik Devletleri kararını verdi. Biz ulusal gücü özür dilemeden savunmayı seçiyoruz : kritik tedarik zincirlerimizin denetimini geri almak, ekonomimizi yeniden sanayileştirmek, savunmamızı yeniden kurmak, geleceğin teknolojileri ve sanayilerinde hâkimiyet için mücadele etmek.

Yeni sınırlara ulaşmayı seçiyoruz: ileri imalatta ve süper zekâda; insansız hava araçlarında, silahlarda ve savaşta; çiplerde, minerallerde, siber alanda ve insan olanağının diğer her alanında. Enerjimizi açığa çıkarmak, fabrikalarımızı yeniden kurmak, astronotlarımızı aya döndürmek ve uzayda yeni bir keşf çağı başlatmak.

Antik Yunanlar ne kadar yüce ideallere sahip olsalar da saf değillerdi. Ulusların çıkarları olduğunu biliyorlardı. Devlet yönetiminin öngörü ve diplomasi gerektirdiğini biliyorlardı ama öngörü ve diplomasinin iflas ettiği anda güç kullanma becerisi gerektiğini de biliyorlardı. Gücün yalnızca kendini savunma imkânına sahip olmayı değil, o gücü kullanmaya hazır olduğunuzun inandırıcılığını da gerektirdiğini biliyorlardı.

Trump yönetiminin yeniden kazanmak istediği siyaset ve devlet yönetimi anlayışı budur — yalnız bizim ülkemiz için değil, tüm uygarlığımız için.

Avrupa'nın uzun uykusundan uyanıp binlerce yıl önce burada yakılan ateşi yeniden canlandırabileceğine inanıyoruz.

Belirtiler zaten var.

Bu kıtada, nesiller boyu sürecek bir değişimin başlangıcı olmasını umduğumuz şeye tanık oluyoruz: tavan yapan savunma harcamaları, birbirini izleyen yeni ortaklıklar ve programlar, geçen yıl Lahey'de yapılan tarihi savunma taahhütlerini izleyen genişleyen imalat ve üretim.

Yunanistan bu değişimin merkezinde oldu. Bu ulusun halkı, enerjiden göçmenliğe ve savunmaya kadar her konuda — Yunanistan'ın örnek bir müttefik olduğu savunma dahil — hem Avrupa hem de Amerika Birleşik Devletleri için vazgeçilmez bir dost olduğunu bir kez daha kanıtladı.

Ve tüm Avrupa'nın sizin örneğinizi izlemesini içtenlikle umuyoruz.

Tutkular zaman zaman Amerika Birleşik Devletleri ile Avrupa arasındaki sevgi bağlarını germiş olsa da, bu bağların kopmasına izin verilmemelidir. Birlikte, çağımızın tehditlerine göğüs gerebilecek bir ittifakı güçlendirmeliyiz.